به یاد اسطوره ورزش ایران؛ جعفر سلماسی (عکس)

جعفر سلماسی اولین مدال آور تاریخ ورزش ایران در المپیک، دوران قهرمانی را با ژیمناستیک آغاز کرد و به وزنه برداری رسید....

به گزارش مدال و به نقل از ورزش سه، امروز سالگرد درگذشت یکی از بزرگترین و تاثیرگذارترین ورزشکاران تاریخ ورزش ایران یعنی محمدجعفر سلماسی می باشد. او نخستین ایرانی در تاریخ است که اولین مدال را از بزرگترین آوردگاه ورزشی جهان (المپیک) برای میهن عزیزمان به ارمغان آورد . او ورزشکاری خوشنام ، معلم و ناظمی صبور و شخصی فرزانه و آشنا به علوم روز بود.


سلماسی در سال ۱۲۹۵ در شهر کاظمین در خانواده ای با اصالت ایرانی دیده به جهان گشود. پدر ایشان میرزا ابراهیم سلماسی، بنیان گذار نخستین مدرسه مدرن ایرانیان در عراق بود . جد بزرگ جعفر سلماسی (که اصالتا اهل سلماس در آذربایجان غربی) در دوره ناصرالدین شاه به دلیل مخالفت با شاه و مشروطه خواهی ساکن عراق شد.  او دوره دبستان و دبیرستان را در عراق گذراند و سپس با پشتکاری مثال زدنی وارد دانشکده حقوق شد، اما به این دلیل که در آن دوران شیعیان حق قضاوت در عراق را نداشتند پس از سه سال دانشگاه را ترک کرد و با توجه به تسلط بالا به زبان های عربی و انگلیسی به عنوان ناظم و دبیر در دبیرستان شرافت ایرانیان مشغول به کار شد.


استارت ورزش حرفه ای با ژیمناستیک
آغاز ورزش سلماسی به دوران کودکی باز می گردد، زمانی که او در هشت سالگی در زیر زمین خانه اش رشته ژیمناستیک را با استعداد ذاتی و از روی علاقه شخصی آغاز کرد. هر چه می گذشت علاقه او به این رشته بیشتر و بیشتر می شد و با مطالعه مجلات بین المللی حرکات ژیمناستیک نظیر : اسکولاپا ،ریبکا ،کراند سیرکل و ........را آموخت . او اولین و در دوره ای تنها ژیمناست تاریخ در کشورعراق بود. چون همواره اعتقاد داشت روح سالم در بدن سالم هست در دوران تدریس ، به امور ورزشی دانش آموزان توجه ویژه ای داشت و همواره سعی داشت آنان را به تندرستی و ورزش علاقه مند سازد . از این رو برای اولین بار در تاریخ با تهیه اولین دستگاه بارفیکس و خرک – حلقه دار رشته ژیمناستیک را (در دبیرستان شرافت ایرانیان ) به دانش آموزان آموزش داد.

حضور در المپیک‌۱۹۴۸ لندن به همراه تیم‌وزنه برداری ایران ☝️☝️ایستاده از چپ رسولی و مهین و نشسته جعفرسلماسی و پور قوامی

در حال تمرینات پیچیده اکرباتیک در جوانی


ماجرای ورود به دنیای وزنه برداری
اما ماجرای تبدیل شدن او به یک وزنه بردار حرفه ای بسیار جالب و شندینی  است . سلماسی در تابستان ۱۳۲۳ برای دیدن اقوام و دوستان راهی ایران شد . در این سفر به دیدار یکی از دوستانش دکتر منوچهر مهران ، مدیر باشگاه ورزشی ( نیرو و راستی ) رفت . در آنجا تعدادی از وزنه برداران مطرح کشور مشغول تمرین بودند. رسول رئیسی ( قهرمان کشور ) در حال تمرین سخت برای بلند کردن وزنه ۸۰ کیلو گرمی بوده است. او از دکتر مهران درخواست می کند که برای اولین بار وزنه برداری را امتحان کرده و خود را در این ورزش محک بزند، اما با مخالفت دکتر مهران مواجه می شود . زیرا او اعتقاد داشت  وزنه برداری نیاز به ماه ها تمرین دارد . در نهایت سلماسی که سال ها  ورزش  ( ژیمناستیک) را دنبال کرده و بدنی آماده داشت، پس از رخصت گرفتن از مهران و برای آزمودن امادگی جسمانی خود سراغ وزنه میرود . او وزنه ۸۰ کیلوگرمی را انتخاب کرده و به آسانی وزنه را بالا می برد . سپس وزنه را روی سینه جای داده و به جای یکبار چهار بار آن را به سبک پرس بالا میبرد . مهران که از دیدن این صحنه شگفت زده شده  به او می گوید: «تو می توانی قهرمان بلامنازع وزنه برداری کشور شوی» و از او برای شرکت در مسابقات دعوت به عمل می آورد . سپس به او اشاره می کند آن شخص که در برداشتن وزنه ۸۰ کیلوگرمی به مشکل برخورده بود قهرمان ایران است . سلماسی به اصرار دکتر مهران در مسابقات ۱۳۲۳ ثبت نام می کند و اینگونه محمد جعفر سلماسی که با سالها تمرین و ممارست در ورزش ژیمناستیک بدنی ورزیده داشت ، وارد عرصه وزنه برداری می شود. آبان ماه همان سال با شرکت در مسابقات قهرمانی کشور در وزن ۶۰ کیلو گرم به آسانی به مقام قهرمانی می رسد . این آغاز درخشش این ورزشکار بزرگ در مسابقات داخلی و بین المللی است.  وی قهرمانی کشور را در سال های ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۷ تکرار کرد و قهرمان بدون رقیب ایران بود. متاسفانه سالهای جوانی ایشان مصادف با جنگ جهانی دوم بود و به همین دلیل المپیک ۱۹۴۴ لغو شد. در حالی که در همان سال در محوطه باز ورزشگاه امجدیه رکورد المپیک قبلی را در وزن ۶۰ کیلوگرم جا به جا کرده بود.

در کسوت سرمربی تیم ملی وزنه برداری ایران در  المپیک ۱۹۶۰ رم


کسب اولین مدال تاریخ ورزش ایران در المپیک
سرانجام در سال ۱۹۴۸ تیم ایران برای نخستین بار راهی مسابقات المپیک می شود . در آن زمان مسابقات در سه بخش پرس ، یک ضرب و دو ضرب برگزار میشد که تنها یک مدال به هر سه حرکت داده می شد . جعفر سلماسی در پیکارهای دسته ۶۰ کیلوگرم وزنه ‌برداری حضور داشت و با درخشش در حرکت پرس و بلند کردن ۱۰۰ کیلوگرم توانست ۷.۵ کیلوگرم رکورد المپیکی آنتونی ترلازو (از ایالات متحده و قهرمان المپیک قبل ) را در هم بشکند . در حرکت یک‌ضرب، سلماسی با ۹۷.۵ کیلوگرم به کار خود پایان داد ولی محمود فیاد از مصر با بلند کردن ۱۰۵ کیلوگرم شگفتی آفرید و پس از ثبت رکورد ۱۳۵ کیلوگرم در دوضرب، قهرمان المپیک شد. در نهایت جعفر سلماسی با رکورد ۳۱۲.۵ کیلوگرم در جایگاه سوم این وزن قرار گرفت و نخستین مدال ورزش ایران در بازی های المپیک را بر گردن آویخت. با پخش خبر سومی سلماسی در لندن و به دست آمدن اولین مدال المپیک برای ایران ولوله ای در کشور به پا شد. پیام های تبریک بود که می رسید. فرزند ایشان  می گوید: «همه ایران به خاطر مدال برنز پدرم شادی می کردند، مثل سال ۱۹۹۷  که ایران با برد مقابل استرالیا به جام جهانی ۱۹۹۸ رسید.» با این مدال ارزشمند  کار سلماسی سخت تر از قبل بود. او برای اینکه راحت تر تمرین کند خودش وسایل تمرین را در خانه داشت. وسایلی که بتواند با استفاده از آن تمرینات و حرکات را انجام دهد. در واقع زیرزمین خانه سلماسی باشگاه تمرین او شده بود. جدیت او در تمرین بقیه را هم به تمرین جدی ترغیب می کرد. همانطور که مرحوم نامجو در خاطراتش می گوید: «زمانی که تمرینات سلماسی را دیدم به وزنه برداری علاقه مند شدم.»

تقدیر از ایشان‌پس از المپیک ۱۹۴۸ لندن - در مدرسه شرافت ایرانیان؛ المپیک ۱۹۴۸ لندن - اولین مدال اور ایران در تاریخ المپیک‌☝️


خداحافظی با دنیای قهرمانی
او ۳ سال بعد از افتخارآفرینی در لندن همراه تیم ملی وزنه برداری در بازیهای آسیایی دهلی نو حاضر شد. سال ۱۹۵۱. یک مدال طلا از جمع ۷ مدال طلای تیم ملی وزنه برداری سهم جعفر سلماسی بود. او با رکورد ۳۰۵ کیلوگرم مدال طلای دسته پر وزن را از آن خود کرد. تا این مدال آخرین مدال او باشد. سلماسی در المپیک ۱۹۵۲ هلسینکی هم حاضر شد اما به خاطر مشکلاتی که برایش به وجود آوردند و برخی حواشی و تنگ نظری ها  وزنه نزد . تا دفتر افتخاراتش با طلای بازیهای آسیایی دهلی نو بسته شود و او نیز از تیم ملی وزنه برداری خداحافظی کند.


تجربه مربیگری در عراق و ایران
در سال ۱۹۵۶ به عنوان سرمربی تیم ملی عراق انتخاب شد و تربیت اولین نسل وزنه برداران حرفه ای در عراق را به عهده گرفت . با کمک ، یاری و آموزش ها و راهنمایی های او این تیم به مقام نایب قهرمانی آسیا دست یافت . در سال ۱۹۶۰ و درست چند ماه پیش از المپیک رم به عنوان سرمربی تیم ملی ایران انتخاب شد و تیمی از هم پاشیده را سر و سامان داد و با این تیم یک مدال برنز ( توسط مرحوم اسماعیل علم خواه ) برای کشورمان به ارمغان آورد.

در کسوت سرمربی وزنه برداری تیم ملی عراق

تمرینات اختصاصی ژیمناستیک به عنوان‌اولین ایرانی و اولین ژیمناست تاریخ در عراق


درگذشت سلماسی در ۸۱ سالگی
او که به زبان های عربی و انگلیسی تسلط داشت، تا سالها به عنوان ناظم و دبیر مشغول به کار بود و سالها در آموزش پروش به خدمت اشتغال داشت. جعفر سلماسی که اولین مدال‌آور تاریخ ورزش ایران در رقابت‌های المپیک است در سال ۱۳۷۸ و در سن ۸۱ سالگی در بیمارستان باهنر تهران درگذشت و پیکرش در قطعه ۲۲ بهشت زهرا در کنار شادروان نامجو به خاک سپرده شد. او ورزشکاری  تحصیل کرده ، اخلاق مدار، وطن دوست و جوانمرد بود که در جهت اعتلای نام ایران در ورزش جهان فردی پیشگام بود . امید است رفتار و کردار و دانش این ورزشکار بزرگ الگویی باشد برای نسل حال و آینده ورزشکاران کشورمان . روحش شاد و راهشان پر رهرو باد .


عناوین و افتخارات محمد جعفر سلماسی
بازی‌های المپیک لندن – مدال برنز دسته پر وزن – ۱۹۴۸
پرچمدار ایران در بازی‌های المپیک ۱۹۶۰ رم
مسابقات جهانی
۱۹۴۹ شووینینگن، هلند   رتبه چهارم (دسته پروزن)
بازی‌های آسیایی
۱۹۵۱   دهلی‌نو، هندوستان نشان طلا(دسته پروزن)
مسابقات قهرمانی ایران
۱۳۲۳ تهران   دسته پروزن با مجموع ۲۸۰ کیلوگرم
۱۳۲۴  تهران دسته پروزن با مجموع ۵/۲۸۷ کیلوگرم
تهران دسته پروزن با مجموع ۲۹۵ کیلوگرم ۱۳۲۵
تهران دسته پروزن با مجموع ۲۹۵ کیلوگرم ۱۳۲۶
۱۳۲۷  تهران دسته پروزن با مجموع ۲۹۵ کیلوگرم

نویسنده: امید یغمایی

تگ ها


ژیمناستیک جعفر سلماسی ژیمناستیک هنری