جامِ جهانی چگونه برای همیشه مال برزیل شد؟

امروز سالگرد یکی از تاریخی ترین اتفاقات فوتبال جهان است؛ اتفاقی که طی آن برزیلی ها برای همیشه صاحب اولین کاپِ جام جهانی شدند....

به گزارش "ورزش سه"، فوتبال برزیل با ۵ ستاره روی سینه، همچنان پر افتخارترین تیم تاریخ جام های جهانی به شمار می رود. این تیم تنها کشوری است که در تمامی ادوار جام جهانی حضور یافته و با کسب عنوان قهرمانی در ۵ دوره، بالاتر از تمامی ابر قدرت های فوتبال اروپا همچون ایتالیا و آلمان قرار دارد؛ گرچه از آخرین قهرمانی برزیل در جام جهانی ۲۰ سال (۴ دوره) می گذرد و این تیم طی ۴ دوره اخیر هیچ گاه در حد یک مدعی قهرمانی ظاهر نشده اما فوتبال دنیا هیچ گاه نمی تواند، برزیل را از بین مدعیان خود حذف کند.

برزیل این اعتبار را مدیون تاریخ خود است؛ تاریخی که همه فوتبالدوستان این کشور به آن افتخار می کنند و امروز هم سالگرد یکی از همان روزهای تاریخی است که هیچ گاه نمی توان آن را فراموش کرد؛ روزی که برزیلی ها جام ژول ریمه را برای همیشه با خود به خانه بردند.

جام جهانی ۱۹۷۰ مکزیک در شرایطی برگزار شد که ۴ سال پیش تیم ملی انگلستان برای اولین بار قهرمان این تورنمنت بزرگ شده بود. در آن دوره تیم ملی برزیل در غیاب پله ای که مصدوم شد نتوانست سومین قهرمانی خود را جشن بگیرد اما یک دوره بعد جام بازهم مال برزیل بود. این روایت شیرین را از صفر تا صد مرور می کنیم:

تراژدی ماراکانا؛ چیزی در حد عزای عمومی

روز فینال جام جهانی ۱۹۵۰ حدود ۲۰۰ هزار نفر تماشاگر در ورزشگاه ماراکانا حضور داشتند؛ آن ها آمده بودند تا اولین قهرمانی تیم ملی کشورشان در جام جهانی (جام ژول ریمه) را جشن بگیرند. همه چیز برای یک جشن ملی آماده بود؛ تیم ملی برزیل قدرتمندتر از آنی بود که هوادارانش برای قهرمان نشدن این تیم، نگرانی به خود راه بدهند. آن روز اما اتفاق دیگری رخ داد. برزیلی ها آماده بودند تا در پایان بازی آگوستو (کاپیتان تیم) جام را بالای سر ببرد ولی کسی که در پایان بازی جام را بالای سر برد کاپیتان تیم ملی اروگوئه بود... "هرگز در زندگی ام هیچکس را غمگین تر از مردم برزیل، پس از آن شکست (۲-۱ مقابل اروگوئه در فینال جام جهانی ۱۹۵۰) ندیدم." این حرف های آلسیدس جیگیا، زننده گل پیروزی اروگوئه است که سال ها پس از آن بازی به زبان آورده. او همچنین با ابراز همدلی ادامه داده: "فقط سه نفر در تمام تاریخ توانسته اند ماراکانا را در سکوت فرو ببرند؛ پاپ، فرانک سیناترا و من."

رو کردن برگ برنده بعد از تحقیر بزرگ

۴ سال بعد از آن فاجعه تلخ، مردم برزیل هنوز نتوانسته بودند با فوتبال به طور کامل آشتی کنند؛ اما مگر می شود برزیلی باشی و هیجان جام جهانی نداشته باشی؟! لکه ننگ فینال ۱۹۵۰ هیچ گاه از تاریخ فوتبال برزیل پاک نمی شود و وقتی این تیم در جام جهانی ۱۹۵۴ هم با قبول شکست ۴ بر ۲ مقابل مجارستان در مرحله یک چهارم نهایی حذف شد، فوتبال برای برزیلی ها پیام آورِ تحقیر و بی آبرویی بود تا مایه افتخار. خروج از آن جو جهنمی فقط به یک معجزه نیاز داشت؛ معجزه ای که برای رقم زدن آن، برزیلی ها یک برگ برنده رو کردند؛ پله... ستاره ای که در ۱۶ سالگی به عضویت تیم بزرگسالان سانتوس در آمده بود و در جام جهانی ۱۹۵۸ پیراهن تیم ملی را به تن کرد. او تا پایان دور مقدماتی نتوانست خود را به سرمربی تیم اثبات کند اما گلزنی مقابل ولز در یک چهارم نهایی جام جهانی ۱۹۵۸ شروع کار پله برای یک ماموریت بزرگ بود. تک گل پیروزی بخش پله  برای برزیل در روزی که تمرکز دفاع ولز روی گارینشایی بود که در بازی قبلی مقابل شوروی فوق ستاره تیمش بود برزیل را به جمع ۴ تیم نهایی برد؛ در این مرحله پله مقابل فرانسه هت تریک کرد  و برزیل ۵-۲ بازی را برد. او در بازی پایانی هم ۲ گل دیگر برای برزیل زد تا سلسائو با پیروزی ۵-۲ مقابل سوئد میزبان، قهرمان جام جهانی شود.

چکاوکی که برزیل را قهرمان کرد

۴ سال بعد برزیل بازهم با درخشش ستاره های خود پله و گارینشا فاتح جام جهانی ۱۹۶۲ شد؛ این دو در کنار هم ۸ سال بازی کردند و برزیل در حضور آنها هیچ گاه شکست نخورد. در جام جهانی ۱۹۶۲ شیلی، برزیل برای نخستین بار به شکل پیاپی قهرمان جهان شد. پله در بازی دوم مصدوم شد و جام را از دست داد. از آن مسابقات در برزیل، به نام "قهرمانی گارینشا" یاد می شود چرا که چکاوک برزیلی ها در آن جام بی نظیر بود و یک تنه کشورش را در غیاب پله قهرمان کرد. ۴ سال بعد برزیل به دنبال کسب قهرمانی سوم بود تا جامِ ژول ریمه را برای همیشه مال خود کند (تیمی که ۳ بار فاتح جام می شد، کاپ قهرمانی را برای همیشه مال خود می کرد.). بازی سوم مرحله گروهی جام جهانی ۱۹۶۶ مقابل پرتغال – بعد از برد دو بر صفر مقابل بلغارستان و شکست سه بر یک مقابل مجارستان، برزیل برای صعود نیاز به برد با اختلاف هفت گل داشت؛ پله در آن دیدار مصدوم شد (یکی از رباط های پایش پاره شد)؛ اما بر اساس قوانین موجود در جام های جهانی آن روزها یک بازیکن حتی در صورت مصدومیت هم نمی توانست تعویض شود. (برزیل سه بر یک باخت و حذف شد.)

هت تریک برای تصاحب همیشگی اولین جامِ جهانی

برزیل بعد از ناکامی در فتح سومین جام جهانی پیاپی، با انگیزه ای بسیار پای به جام جهانی ۱۹۷۰ گذاشت؛ جامی که به میزبانی مکزیک برگزار شد. این جام، اولین جامی بود که در آن از کارت های زرد و قرمز استفاده می شد. ماریو زاگالو که به عنوان بازیکن در سال های ۵۸ و ۶۲ قهرمان جام جهانی شده بود، در این دوره به عنوان سرمربی روی نیمکت سلسائو حضور داشت. همگروهی برزیل و انگلستان یکی از جذاب ترین اتفاقات این جام بود؛ جام جهانی ۱۹۷۰ مکزیک اولین جامی بود که بصورت رنگی از تلویزیون پخش شد و بازی برزیل و انگلستان در دور گروهی را بیست و نه میلیون نفر در انگلستان تماشا کردند که تقریبا نزدیک به همان تعدادی بود که یک سال پیش نخستین فرود انسان بر ماه را دیده بودند. در این دیدار برزیل با تک گل جرزینهو پیروز شد تا با ۳ پیروزی به عنوان تیم اول به مرحله بعد صعود کند؛ مهار ضربه سر پله توسط براون، یکی از ماندگارترین صحنه ای تاریخ جام های جهانی را رقم زد، مهاری که به مهار قرن معروف است.

برزیل با اقتدار در حال پیش روی بود و در مرحله یک چهارم نهایی، پروی شگفتی ساز را ۴-۲ شکست داد؛ رویارویی با اروگوئه برای رسیدن به فینال؛ حریفی که ۲۰ سال پیش آن فاجعه را در ماراکانا رقم زده بود! بازی یک بر یک در جریان بود و حساسیت به اوج خود رسیده بود. پله برخلاف تصورات در این دیدار هیچ گلی به ثمر نرساند که هیچ بلکه موقعیت های بسیار خوبی را هم از دست داد (او در این مورد گفته است: شاید گل هایی که من در جام جهانی ۱۹۷۰ نزدم، مشهورتر از گل هایی باشند که به ثمر رساندم!) برزیل اما با ستاره هایی چون کلودو آلدو، جرسون، ریوه لینو، توستائو، جرزینیو و کارلوس آلبرتو تیمی نبود که به یک ستاره محدود شود؛ آنها در نهایت با گل های جرزینیو و ریولینو در ۱۵ دقیقه پایانی بازی، تساوی ۱-۱ را به پیروزی ۳-۱ تبدیل کرده و فینالیست شدند. پله در کتاب "چرا فوتبال مهم" است در مورد حس خود پس از این پیروزی گفته : حس فوق العاده ای از موفقیت بود؛ چیزی که از منطق به دور بود و با عقل جور در نمی آمد. انگار اژدهایی را از پای در آورده بودیم که برای همیشه تسخیرمان کرده بود. (حس می کردیم به یک بی عدالتی که از دوران کودکی مان بر جای بوده، رسیدگی شده. بیست سال پس از شبی که به عنوان پسرانی تنها و با چشمانی گریان سر به بالین گذاشته بودیم.)

فینال جام جهانی ۱۹۷۰ مکزیک؛


 ورزشگاه آزتک - ۱۰۷ هزار نفر تماشاگر - برزیل ۴-۱ ایتالیا

برزیل برای فتح جام جهانی ۱۹۷۰ بیش از اندازه قوی بود! اگر یک بار دیگر فیلم بازی را تماشا کنید به خوبی متوجه خواهید شد. حملات زهردار این تیم از شروع بازی کلید خورد و پله با یک ضربه سر تماشایی گل اول را زد؛ گلی که یکی از زیباترین گل های تاریخ بود. پرش پله برای هد زدن روی گل اول برزیل در یک روزنامه به پرش قزل آلا تشبیه شد.  در ادامه ایتالیا روی اشتباه عجیب بازیکن برزیل به گل رسید. در نیمه دوم اما برزیل بی تاب تر از نیمه اول فقط به پیروزی می اندیشید؛ یکی از خوفناکترین ۴۵ دقیقه های تاریخ در آن روز رقم خورد؛ جایی که برزیل ۳ گل (گرسون، جرزینیو، کارلوس آلبرتو) به ایتالیا زد و چندین گل هم نزد تا با پیروزی ۴ بر یک مقابل این تیم برای سومین بار قهرمان جام جهانی شده و جامِ ژول ریمه را برای همیشه با خود به خانه ببرد.

اظهار نظرهای جالب بعد از قهرمانی برزیل در جام جهانی ۱۹۷۹:


- مربی ایتالیا: "برزیلی ها طوری بازی می کردند که انگار بال دارند."
- تارچیتسو بورنیچ - مدافع مستقیم پله: "پیش از بازی به خودم گفتم که اون پله هم مثل خود من از پوست و استخون درست شده. ولی من اشتباه می کردم."
- روزنامه بریتانیایی ساندی تایمز - همان روزنامه ای که پله را پس از جام جهانی ۱۹۶۶ "میلیونر افسرده" نامیده بود: "پله را چطور هجی می کنید؟ خ - د - ا"

سعید عبدی

تگ ها


تیم ملی برزیل برزیل